Popularny: 3900 odsłonInformacje16 września 2019, 11:20,

80 lat temu okupant wkroczył do opuszczonego Gostynina

80 lat temu okupant wkroczył do opuszczonego Gostynina

W 1939 roku miasto liczyło 12 tysięcy mieszkańców, w tym około 2 tysięcy Żydów

16 września 1939 roku, podczas trwającej II Wojny Światowej, do Gostynina wkroczyły niemieckie wojska hitlerowskie, a miasto przeszło pod administrację i prawa, stanowione dla Rzeszy Niemieckiej. Dziś mija 80 lat od tych tragicznych wydarzeń, które przyniosły terror i śmierć mieszkańcom, zwłaszcza tym pochodzenia polskiego i żydowskiego.



Okupacja doprowadziła do nieodwracalnej zmiany różnorodności kulturalnej i narodowościowej ludności Gostynina.
Miasto z wielokulturowej miejscowości, w której przez lata mieszkali obok siebie i ze sobą Polacy, Żydzi, Niemcy i Rosjanie, stało się miastem, gdzie od zakończenia wojny do dzisiaj niemal całą społeczność stanowią Polacy.

Pomiędzy 28 września 1939 a 22 czerwca 1941 roku miasto funkcjonowało pod nazwą „Gasten”, od 22 czerwca 1941 roku do końca wojny „Waldrode”. Gostynin wraz z powiatem zamierzano włączyć do Generalnej Guberni, ale w wyniku starań i petycji miejscowych Niemców, został wcielony do Wielkiej Rzeszy Niemieckiej – Prowincji „Kraj Warty“, rejencji inowrocławskiej.

O pierwszych dniach okupacji i narzuceniu administracji Rzeszy Niemieckiej dowiedzieć się można z monografii „Dzieje Gostynina od XI do XXI wieku” w rozdziale „II Wojna Światowa i Lata Okupacji Hitlerowskiej (1939-1945) w Gostyninie, autorstwa Elżbiety Szubskiej-Bieroń:
„- Oddziały polskiego wojska opuściły miasto 16 IX 1939 r., udając się w kierunku Warszawy. Przed oddaniem miasta w ręce niemieckie wysadzono most na rzece Skrwie, zniszczono wszystkie połączenia telekomunikacyjne, zapobiegając tym samym przejęciu ich przez wroga. Od strony zachodniej, zbudowaną przez saperów niemieckich i spędzoną ludność polską kładką na Skrwie oraz ulicą Kutnowską, wkroczyła 50. niemiecka Dywizja Piechoty, a od północy 3. Dywizja Piechoty z 3. Armii gen. Georga von Küchlera. Hitlerowskie władze Gostynina nadały ulicy Stodólnej nazwę niemiecką 16 Septemberstrasse dla upamiętnienia tego wydarzenia. Oddziały Wehrmachtu wkraczały do miasta na motocyklach, niszcząc i dewastując znajdujące się po drodze sklepy żydowskie, m.in. zdemolowali sklep z winem prowadzony przez Żyda Breslera przy ulicy Kutnowskiej". Niemiecki dowódca wkraczającej jednostki objął w mieście władzę wojskową. Dnia 18 IX 1939 r. ogłoszenie władz podpisane przez naczelnego wodza niemieckich wojsk lądowych - gen. Waltera von Brauchitscha w formie rozwieszonych w mieście plakatów poinformowało wszystkich mieszkańców Gostynina o przejęciu miasta przez Wehrmacht”
„- Wojska niemieckie zaraz po zajęciu Gostynina zmusiły księdza  proboszcza Apolinarego Kaczyńskiego do mycia niemieckich samochodów na rynku. Dopiero interwencja Niemki Legowej spowodowała zwolnienie go i sprowadzenie do tych czynności miejscowego rabina i Żydów. Następnym posunięciem było zgromadzenie  około 1000 mężczyzn, Polaków i Żydów w kościele parafialnym jako zakładników, gdzie trzymano ich trzy doby bez wyżywienia i możliwości wyjścia. Cały ten czas przebywali więc w strasznych ,poniżających warunkach sanitarnych. Po zakończeniu walk nad Bzurą zostali zwolnieni do domów. Pozostawiono tylko Żydów, których zmuszono do sprzątania kościoła”
– podaje portal interklasa.pl

Jednym z najbardziej bestialskich zdarzeń niemieckiego okupanta było rozstrzelanie 1 grudnia 1939 roku w lesie pod Wolą Łącką gostynińskiej inteligencji – 29 mężczyzn polskiego i żydowskiego pochodzenia - wraz z burmistrzem Gostynina Michałem Jarmolińskim.

W 1939 roku miasto liczyło 12 tysięcy mieszkańców, w tym około 2 tysięcy Żydów:
„ 16 września 1939 roku do miasta wkroczyły wojska niemieckie, a 20 września tego samego roku Gostynin został przyłączony do Rzeszy.  We wrześniu 1940 roku zostało zorganizowane w mieście getto dla około 3500 Żydów. Wiosną 1942 roku zostało ono podpalone, a do obozu zagłady w Chełmnie na Nerem (obecnie Powiat Kolski w Wielkopolsce – przyp. red.) wywieziono około 2 tysiące Żydów. Łącznie z Gostynina wywieziono około 4000 Żydów, a około 100 (między innymi pensjonariuszy funkcjonującego do dziś szpitala dla nerwowo chorych) osób rozstrzelano na miejscu. W wyniku działań wojennych zniszczonych zostało 15% zabudowań miasta. W okolicach Gostynina działał ruch oporu.
18 stycznia 1945 roku miasto zostało zajęte przez Armię Czerwoną, która zarówno w Gostyninie, jak i okolicznych miejscowościach dopuściła się licznych zbrodni wojennych, rozstrzeliwując uchodźców cywilnych (w tym kobiety i dzieci) oraz dokonując ostrzału artyleryjskiego niemieckiego transportu sanitarnego, przy czym z 1000 rannych uratowało się tylko 80”
- podaje internetowa Wikipedia.

Na zdjęciu: Rozstrzeliwanie Polaków przez Niemców podczas II wojny światowej przy ulicy Floriańskiej (Gostynin 15 czerwca 1941), źródło: Wikipedia

autor/źródło: Piotr Mrówka

Podobało Ci się? Udostępnij!

Napisz komentarz

Dodaj ogłoszenie